BOTSWANA SERIE ERA CUNHÈRA DERA UMANITAT Era origina dera nòsta espècia encara ei objècte de discussion laguens dera comunautat scientifica. Enquia aué s’a dit qu’era nòsta origina serie era region d’Africa austrau hè aperaquí 200.000 annades. Mès non hè guarie sigueren descorbidi en Marròc fossils d’Homo sapiens sapiens de hè 300.000 annades. E donques ? Ara ua còla scientifica confirmèc per prumèr còp eth país d’origina dera umanitat: Botswana. Eth periòde bit.ly/36YpYMe

LAS NAVAS DE TOLOSA (1212) Medievalòc.- Pendent l’Edat Mejana, crestians e musulmans convisquèron a la Peninsula Iberica. En qualques periòdes visquèron amb un bona relacion, mas en autras epòcas mantenguèron d’afrontaments. Los musulmans aportèron a la Peninsula Iberica grandas avançadas en l’agricultura e en la cultura, amb grandas personalitats coma lo monarca Abderraman III, mas los estats crestians inicièron una expansion vèrs lo sud, lenta mas progressiua. bit.ly/36RPsdS

FAUNA OCCITAN (17): LO GRAND DUC Lo grand duc (Bubo bubo) es l’aucèl rapaç nuechenc mai grand d’Occitània. E tanben d’Euròpa tota. Son nom fa referéncia a la sieuna elegància per rapòrt a d’autras espècias de chòts. E maugrat qu’es una espècia que demòra en situacion critica (abans lo nombre d’especimèns èra mai naut) encara n’i a fòrça parelhas en doas de las tres regions occitanas, car maugrat que pòt èsser trapat en Occitània e Provença, n’i a gaires a Nòva Aquitània. bit.ly/33Jlp6t

LA REVÒLTA DE CARCASSONA DE 1303 (I) Dempuèi l’epòca francesa del Lengadòc, l’institucion qu’aviá somés aquesta region occitana a la corona francesa èra l’Inquisicion. Cal pas dire qu’aquesta totjorn ensajava d’acusar los mai rics e aqueles que’n podia aver mai de profièch. Aital o raconta en son libre 700 ans de révoltes occitanes Gerard de Sède. En 1303 lo pòble de Carcassona ja es fatigat de tanta repression. bit.ly/2rnfJR1

SOLAMENT QUATRE EMOCIONS BASICAS Uèi lo jorn i a la credença scientifica mas tanben populara que l’èsser uman a de manèra universala entrò sièis emocions basicas: felicitat, tristesa, paur, ràbia, estonament e pena. Mas aquesta vertat scientifica benlèu non es aital pr’amor qu’ara scientifics de Glasgow, en Escòcia, dison que, d’emocions basicas, solament n’i a quatre. bit.ly/32yybD8

L’AFAR CATALAN Medievalòc.- La frontièra septentrionala del Comtat de Barcelona foguèt confirmada a travèrs d’un acòrdi tre la corona de França e la d’Aragon en 1258. Segon aquel tractat ambedos monarca renonciavan a divèrses territòris d’un e autre costat dels Pirenèus de manièra definitiva. E, çò de mai important, obligava los filhs d’aquels monarcas per totjorn. Un tractat que, mens de 30 annadas apuèi, la corona francesa trincariá en tot assajar d’envasir Catalonha. bit.ly/36Ey24l

Se confirma que la sonda espaciala Voyager 2 a quitat lo Sistèma Solar. Pel segond còp dins l’istòria de l’umanitat una sonda espaciala a quitat lo Sistèma Solar en tot intrar dins la region espaciala coneguda coma Espaci Mièg Interstellar (Interstellar Medium o ISM en anglés). Lo fach s’es confirmat aquesta setmana, un après que se passèt lo 5 de novembre d’arunan. Per ansin, Voyager 2 es la companha espaciala de Voyager 1, que quitèt nòstre sistèma solar en 2012. bit.ly/2qy95a6

@starbreaker it's not italian. It's occitan, one of the 3 offical languages of Catalonia. Nice to know you !

Se confirma que la sonda espaciala Voyager 2 a quitat lo Sistèma Solar. Pel segond còp dins l’istòria de l’umanitat una sonda espaciala a quitat lo Sistèma Solar en tot intrar dins la region espaciala coneguda coma Espaci Mièg Interstellar (Interstellar Medium o ISM en anglés). Lo fach s’es confirmat aquesta setmana, un après que se passèt lo 5 de novembre d’arunan. Per ansin, Voyager 2 es la companha espaciala de Voyager 1, que quitèt nòstre sistèma solar en 2012. bit.ly/2qy95a6

CÓRRER REDUSÍS LO RISC DE MÒRT Foguèt confirmat scientificament. Maugrat que totes aviam ja lo vejaire que córrer va plan per la santat (benlèu pr’amor qu’aquò es tornar a far çò qu’avèm fach pendent pus de 200.000 annadas o mai), foguèt demostrat scientificament que córrer amb de moderacion es una activitat plan recomandabla pr’amor que redusís plan lo risc de mòrt quinsevolha que ne siá la causa. bit.ly/36JiLQ2

LA LUTZ BLAVA FA VIELH ABANS Apuèi la discussion scientifics dels darrièrs ans sus se la lutz blava de tauletas, d’ordinadors e telefonèts èra bona o pas, ara una còla de cercaires estudièt lors efièchs. La resulta foguèt estonanta apuèi se confirmar que la lutz blava es pas bona per la santat umana e que pòt far envielhir las personas. bit.ly/2quUY5p

HOMO ERECTUS SIGUEC MARINÈR Ua naua teoria antropologica e lingüistica suggerís qu’era creacion deth lenguatge non comencèc damb era nòsta espècia o damb es neandertalians. Segontes aguesta teoria Homo erectus serie eth prumèr des ancessors des òmes modèrns qu’aurie començat a utilizar un lenguatge (maugrat que fòrça primitiu) entà crear utisi de pèira e tanben poder navegar. bit.ly/2WJmdFn

E lOS ESLAUS ARRIBÈRON ALS ALPS Medievalòc.- Lo territòri de l’actuala Eslovènia se tròba dins un caireforc comercial e cultural fòrça important, tre las montanhas aupinas al nòrd, la peninsula balcanica e la plana panoniana a orient e Itàlia a occident. Lo nom del país e la nacion an una raïtz totalament parièra amb lo de la nacion eslovaca, çò es dire, esloven-eslau, çò que creèt cèrta confusion fins uèi lo jorn. Los eslaus formavan un continuum bit.ly/36upCg4

DE FASCISMES… Pendent los dos decènnis que separan la Primièra e la Segonda Guèrra Mondiala s’establiguèron de regims de caractèr fascista dins divèrses estats europèus, mas malgrat que la siá arribada se produsiguèt de manièras desparièras (còps d’estat, d’eleccions, finals de guèrras…) nos trobam un meteis “modus operandi”. Totes aqueles regims defendián que la democracia èra inutila e que servissiá solament per provocar debats inutils e esterils que servissián bit.ly/36Edd9o

VIATJAR PER ESPACI, UN RISC ENTÀS ASTRONAUTES Era exposicion a nautes cargues energetiques espaciaus poirie menar a desparières malauties deth sistèma centrau nerviós des astronautes. Açò serie dempús un long viatge espaciau segon confirme ara ua esquipa scientifica dera Universitat de Califòrnia Irvine damb Charles Limoli coma cap der estudi. bit.ly/2PEANwq

LA GENETICA RESTACA AMAZONAS E AUSTRALASIA Segon un estudi publicat fa gaire dins Nature, s’es pogut confirmar una relacion dirècta entre los natius americans d’Amazonas e los indigènas d’Australasia. Lo genòma descobèrt parla d’una migracion desconeguda en America fa de milièrs d’ans. Mas se sap pas encara per ont. bit.ly/2C5Z0DW

Mostrar més
mastodont.cat, xarxa social pels catalans d'arreu.

Servidor en català per a la comunitat de llengua i cultura catalana d'arreu d'internet.