DESCRICHAS MAI DE 200 PESADAS FOSSILAS EN CATALONHA Arran de la publicacion de dos articles scientifics de cercaires de l’Institut Catalan de Paleontologia Miquel Crusafont (ICP) son estadas descrichas 219 pesadas fossilas (tanben conegudas amb lo nom d’icnitas) de desparièrs vertebrats tetrapòdes e tanben d’invertebrats que visquèron al territòri qu’uèi es Catalonha fa aperaquí 240 milions d’ans. Una de las melhors conservadas seriá la pesada de Puigventós, en Olesa bit.ly/3b6XKmm

Comencèt lo cicle sul catarisme. Aqueste passat Dimècres 24 de Febrièr i aguèt en Barcelona la primièra sesilha del Cicle de Conferéncias del Catarisme organizat en la Librariá Alibrí e los “Amics dels Càtars” amb la collaboracion de divèrsas entitats coma lo “Cercle d’Afrairament Occitan Catalan (CAOC)”, los “Camins dels Càtars”, lo “Centre d’Estudis Càtars” de Barcelona, l’Associacion “El Món Medieval”, ”Ilercavona Terra Nostra”, “L’Espiral” bit.ly/37Vj6RG

DE GÒTS, OCCITANS E MUSULMANS Joan Camps.- Quand foguèri demanat per la revista Medievalòc per escriure un article sul sègle VII, dobtèri pas de dire d’òc. Avèm amassa la quita passion per l’istòria medievala mas tanben voler conéisser cossí se desvolopèt la creacion del bastiment cultural occitan e catalan pendent lo sieu començament istoric. Quand arribèron los musulmans, Hispània èra plan devessida e d’un biais prigond amb çò que los istorians reconeisson coma una bit.ly/3kvULqJ

FAUNA AFRICANA (13): L’AGLA DE VERREAUX Sonque i a un agla africana pus granda. Pasmens, abita en d’environaments desparièrs. Per ansin, l’agla de Verreaux es la sièisena pus pesada de la planeta ( fins a 7 Kg). Abans èra presenta pertot Africa. Uèi, totun, sonque n’i a en Africa orientala e meridionala, totjorn al sud de Sahara. Mas encara es un dels aucèls carnivòrs africans de referéncia restacats als paisatges pus secs del continent. bit.ly/2PlWCD5

L’INVASION MONGÒLA D’ONGRIA Michal Čukan.- Amb Temujin las tribús mongòlas trobèron un cap que los condusiguèt a la conquista de la majoritat del continent asiatic a començaments del sègle XIIIen. La direccion principala de l’avancada èra l’occidentala. L’Empèri dels Khorasan èra lo darrièr problèma per las òrdas de las estepas del Gran Khan abans poder arribar fins lo Caucàs. Un còp destruït aquel estat, los mongòls dintrèron al Caucàs e lèu tanben fins bit.ly/3kx0DA3

LAS PROPRIETATS DE LA POMA Un recent estudi fach sus las propietats de la poma confirmèt qu’a de compausants pròneurogenics dins sas pèl e carn qu’ajudan fòrça a crear de nòvas cellulas cerebralas. Per ansin, ara s’es descobèrt que la quercitina e l’acid diodroxibenzoic entraïnan la produccion de nòvas cellulas dins lo cervèl. L’estudi es publicat dins lo numeric Stem Cell Reports. bit.ly/3aTLndt

ARLE (508), LA REVENJA DELS GÒTS Aprés la desfacha de Vouillé de 507 los visigòts fugiguèron, sens pressa mas sens retard, vèrs lo sud occitan. Los francs de Clodovèu conquistan, pauc a cha pauc, totas las vilas e ciutats occitanas. Es alavetz quand los aligats dels francs, los burgondis, assajan de conquistar Provença e trapar una sortida a la mar pel sieu reialme. bit.ly/37N6mN2

CRONIQUES DETH SÈGLE XXIau: 2014 En 2015 se debanèc una crisi militara entre Russia e Ucraïna fòrça perilhosa que siguec prèpa dera guèrra entre es dus païsi. Comencèc damb era revolucion iranja ucraïnesa que provoquèc era fin politica de Victor Ianoukovytch, enquia alavetz president d’Ucraïna e partidari d’un apropament mès prigond deth sòn país damb Russia. Eth nau president ucraïnés, Tourtchynov ère mès partidari d’un apropament entara Union Europèa, çò que provoquèc bit.ly/3pPev9N

L’OCHOTONA ILIENSIS Andrés López.- Ochotona iliensis, tanben coneguda coma pica d’ili, son d’estonants lagomòrfs apertenents a la familha dels Ochotonidae, e seriá un pichon mamifèr familha dirècta de lèbres e conilhs.
Ochotona iliensis foguèt descobèrta per Li Weidong al nòrd-oèst de la China, l’an 1983, e la nomentèt pichonèl conilh magic. Pasmens, uèi, lo nom comun d’aquel animal pus usat es lo de Pica d’Ili, bit.ly/2P8YE9D

UNA AUTRA PROPRIETAT CARATERISTICA DEI NOMBRES PROMIERS BESSONS

1/ PROMIERS BESSONS

Son dichs promiers bessons dos nombres promiers separats de doás unitats

EX: (3,5) – (5,7) – (11,13) – (17, 19) – (29, 31)

Non es sachut se n’existisse una infinitat

Lei dos mai grands coneissuts...

bit.ly/3dDH6wy

LO MANIQUEÏSME La religion maniquèa foguèt fondada pel savi pèrsa Mani pendent lo sègle III, e la siá doctrina atenguèt seguidors al meteis Empèri Pèrsa Sassanida, mas tanben per divèrses endrechs de la Mediterranèa romana, lo Turquestan asiatic e China. Tot un emisfèri de cresents d’aquela religion, qu’utilizèt la “Rota de la Seda” pel sieu espandiment oriental. Justament, foguèt en China ont se mantenguèron las darrièras comunitats maniquèas. bit.ly/3qSeJOA

ARS LULLIANA Un dels filosòfs mai importants de l’epòca medievala encara uèi considerat coma lo primièr autor medieval qu’usèt una lenga romanica, e pas la latina, per escriure d’òbras scientificas, foguèt Raimond Llull. La sieuna òbra, dedicada a travèrs de la literatura, la filosofia, la mistica e la teologia a la conversion dels qu’èran pas crestians a aquela religion, foguèt escricha en catalan, occitan, arabi e latin e encara es, amb mai de 250 libres, bit.ly/3bpJYKC

D’ARTANHAN, REAL E…OCCITAN Lo roman Los tres mosquetaires d’Alexandre Dumas es solament un libre de ficcion. Mas çò que la majoritat de lectors sabon pas es que los principals personatges d’aqueste libre foguèron reals. Èran personas que balhèron bit.ly/3bmVtSY

D’ARTANHAN, REAL E…OCCITAN Lo roman Los tres mosquetaires d’Alexandre Dumas es solament un libre de ficcion. Mas çò que la majoritat de lectors sabon pas es que los principals personatges d’aqueste libre foguèron reals. Èran personas que balhèron bit.ly/3bmVtSY

LA CAFEÏNA, PAS TOTJORN BONA La cafeïna seriá pas totjorn bona. Segon un recent estudi fach per de cercaires de l’Universitat de Rochester, seriá brica bona pendent l’emprenhament. La causa ne serián los tras qu’importants cambiaments en el cervèl que poirián aprés, al long de la vida, entraïnar plusors problèmas. Aquò vendriá aprés se conéisser que la cafeïna crosa aisidament la barrièra de la placenta car lo fètus auriá pas pro d’enzims per l’arrestar. bit.ly/3bhJshx

LA DICTADURA DE FLANDRA Jean Froissart descriguèt plan la siá epòca e pas totjorn sonque de fachs militars e batalhas que se debanèron pendent la guèrra de cent ans europèa. A mai, òm pòt trapar dins las sieunas cronicas d’episòdis socials de diferents païses que son pas totjorn los reialmes anglés o francés. Es tanben estonant veire cossí se debanèt una de las piègers dictaduras en un país qu’encara uèi es pas un estat; Flandra. bit.ly/2M175SW

CRONIQUES DETH SÈGLE XXIau: 2013 En 2013 se passèc çò qu’es umans auem tostemp ena nòsta imaginacion: un meteòr queiguec sus era planeta e provoquèc milèrs de herits (que podien tanben auer estat mòrti). Ei çò que dempús siguec coneishut com er incident de Chelyabinsk, en es Orals russi. Per astre, eth meteòr espetèc en aire d’aperaquí 23 quilomètres sus era superfícia d’aquera region e sonque i aueren herits e bastides (hièstres) trincades. bit.ly/3atwKxe

SINHAGIRI Sinhagiri o Sigirilha o es considerat uèi coma lo siti arqueologic mai important d’Sri Lanka , localizat al districte de Matale, a mai de 370 mètres sus un replanat, e conten un ancian palais, bastit pendent lo reialme del rei Kasiapa entre los ans 477 e 495 de la nòstra èra. Sinhagiri es una de las destinacions toristicas mai popularas d’Sri Lanka e tot un caprici de la natura, declarat Patrimòni de l'Umanitat per l'Unesco en l'an 1982. bit.ly/3dwagO7

UN VOLCAN SOSMARIN GIGANT De geològs trapèron çò que seriá un volcan sosmarin e que poiriá dintrar dins la categoria geologica de Yellowstone. Lo volcan se tròba prèp de las Illas de las Quatre Montanhas, en Alaska, e èra totalament desconegut fins a uèi lo jorn. Per ansin la Illas Aleutianas venon un dels territòris de la planeta amb un dels volcans mai grosses. bit.ly/3qkdqrA

Mostra els més vells
mastodont.cat, xarxa social pels catalans d'arreu.

Servidor social en català per a la comunitat de llengua i cultura catalanes d'arreu d'internet.