L’EMPERAIRE QU’O FOGUÈT PAS Medievalòc.- Las cançons dels trobadors foguèron tanben de vius reflèxes d'episòdis istorics de l’epòca e pas sonque de cançons de fin’amor. Aital, lo trobaire provençal Raimon de Tors daissèt descricha la lucha politica tre gibelins e güelfes per lo tròn del Sant Empèri Roman Germanic que i aguèt tre 1256 e 1257. Lo sirventés Ar es drets q’teu chan e parlle mòstra la simpatia del trobador marselhés per una de las parts, Anfós X de Castilha...bit.ly/2kpFPQe

1945: CONSEQUÉNCIAS D’UNA GUÈRRA La fin de la Segonda Guèrra Mondiala l’an 1945 configurèt un nòu òrdre mondial que foguèt en vigor pendent decènnis, e mai que las frontièras se modifiquèron pas excessivament coma l’an 1918 quand finalizèt la Primièra Guèrra Mondiala. La granda beneficiada en aumentar lo sieu territòri foguèt l’Union Sovietica. A Euròpa, la granda beneficiada en aumentar lo sieu territòri foguèt l’Union Sovietica. bit.ly/2m0bBnB

UA NAUA EDAT, ER ANTROPOCÈN Era revista Science a publicat un article que confirme qu’era edat der olocèn- era epòca qu’auem coneguda enquia ara – cambièc en 1950 e que dempús aguest an viuem en ua naua edat: er antropocèn. Er article ei signat per mès de 20 scientifics de tota era planeta. Diden qu’en eth mon i an auut pro cambiaments dempús 1950 entà iniciar ua naua epòca qu’a coma caracteristica principau es cambiaments que patís era Tèrra pr’amor dera accion der òme. bit.ly/2m7CJRj

MISTÈRIS DELS PICHONS CARPATS Los Pichons Carpats son considerats coma l’inici del grand arc de montanhas carpaticas que i a entre la frontièra entre Àustria e Eslovaquia e los airals centrals de Romania. Maugrat lo sieu nom son una de las formacions amb bòsques mai grandas de tot lo país e an un airal de mai de 64 mil ectaras. Lo sieu eis mai long fa 100 quilomètres en direccion sud-nòrd e dessepara doas de las tres planas principalas de tota Eslovaquia bit.ly/2kVp2F3

AN TROBADA D’AIGA SUS UNA EXOPLANÈTA Malgrat que dempuèi la primièra descobèrta d’una exoplanèta pendent los ans 1990 (un tipe de planeta situada en defòra del Sistèma Solar e ont i poiriá aver de vida), l’avançada de l’astrofisica siá estada granda, la tròba e confirmacion scientifica d’aiga sus una d’aquelas planetas s’èra pas encara facha fins ara. bit.ly/2kJi5XI

LA CASUDA DE CONSTANTINÒBLE Medievalòc.- Lo sègle XIIIen foguèt lo sègle de las Crosadas. A mai de las diferentas crosadas que patiguèt lo Pròche Orient, la crosada contra Occitània e la posterior crosada (que malcapitèt) contra Catalonha, l’Empèri Bizantin tanben ne patiguèt una qu’entraïnariá que la vila de Constantinóble foguèsse pilhada e raubada durant tres jorns. Per ansin, la capitala de l’Empèri Roman d’Orient tombèt apuèi uèch sègles de contraròtle total bit.ly/2moH3Mn

TRAPEN AIGUA DOÇA ATH HONS DERA MAR Ei ua descobèrta susprenenta pr’amor qu’ua còla de geològs marins trapèc evidéncies d’aigua doça a mès de 800 m de prigondor ena mar dauant des isles Lofoten, en nòrd de Norvègia. Eth fenomèn, totun, non serie estranh, e es scientifics volèren confirmar qu’ei un hèt comun en es oceans dera planeta. bit.ly/2m36uCM

COSSÍ ÈRA UN FÈU ? Medievalòc.- A comptar dels sègles VIIIen e IXen lo feudalisme s’impausèt a tota l’Euròpa occidentala crestiana. Los grands senhors, de nòbles o d’eclesiastics, dominavan e governavan lors fèus. Mas coma s’estructuravan? Anam analisar un tipic fèu medieval governat per un senhor feudal aristocratic. bit.ly/2lUOiLW

ISTÒRIA DE LA VIDA (4) TANBEN DICHA EVOLUCION Lo periòde nomenat Cambrian foguèt una edat de la Tèrra que se passèt tre ara fa 570 e 500 millions d’annadas. Apuèi, un espetament espectaclós de la vida sorgiguèron als oceans la majoritat dels grops animals que coneissèm uèi. La Tèrra pasmens, vegèt plusors tipes de plantas nòvas mercés a una creissença dels nivèls d’oxigèn mai nauts qu’uèi e qu’ajudèron totas aquelas nòvas espècias nàisser e evolucionar. bit.ly/2m1yYNe

FAUNA OCCITANA (13): LA COLÒBRA DE MONTPELHIÈR La colòbra deMontpelhièr (Malpodon Monspessulanus) o sèrp verda es la serpent mai granda d’Occitània tota. Pòt arribar mesurar fins a 2,5 mètres de longor e pesar fins a 3 Kg. Maugrat tot aquò, e qu’es una sèrp verenosa son verin pòt pas far cap mal als èsser umans. Ça que la, es una sèrp que manja d’insèctes quand es jove e de rosegaires quand es adulta. bit.ly/2lRjz2i

COSSÍ ÈRA UN FÈU ? Medievalòc .- A comptar dels sègles VIIIen e IXen lo feudalisme s’impausèt a tota l’Euròpa occidentala crestiana. Los grands senhors, de nòbles o d’eclesiastics, dominavan e governavan lors fèus. Mas coma s’estructuravan? Anam analisar un tipic fèu medieval governat per un senhor feudal aristocratic. bit.ly/2lUOiLW

LA TEORIA DE CLOVIS TRANTALHA La teoria de Clovis, qu’afirma que i aguèt pas d’umans en America del Nòrd abans fa 14 000 ans, comença de trantalhar. Son estats descobèrts prèp de 200 espleches de pèira, de ponchas de sageta e d’òsses d’animals caçats per d’umans en Idaho qu’an almens 16 000 ans. Los arqueològs confirmèron qu’aqueles umans i poirián èsser arribats a travèrs de l’ocean Pacific e per la còsta. bit.ly/2kHXFy8

ETH RISC DETH VEGANISME En Occident i a mès e mès seguidors deth vegetarianisme e tanben deth veganisme e ara mès qu’abans pr’amor dera defensa d’un concèpte de sostenibilitat bon entara planeta. Mès ara tanben i a veus scientifiques qu’alèrten qu’era manca de minjar coma era carn, es ueus o bèri vegetals e peish pòt èster un risc entara santat umana. bit.ly/2lIY97s

LA CROSADA CONTRA CATALONHA Medievalòc.- L’an 1282 lo Reialme d’Aragon aguèt un problèma internacional grèu. Lo sieu rei, Pèire II, decidiguèt conquistar l’illa de Sicília e aquò foguèt brica aimat pel Papa e lo rei de França. Apuèi demandar la creacion d’una crosada internacionala contra Catalonha, pus de 1000.000 crosats s’amassèron en Tolosa per traversar los Pirenèus e conquerir lo país catalan, ara autrejat pel Papa a un dels filhs de Felip III, sobeiran francés. bit.ly/2kbuzXE

LA REPUBLICA DE CATALONHA (1640-1641) La revòlta catalana dels dalhaires catalans de 1640 espeliguèt coma consequéncia dirècta de la pression dels soldats de l’armada espanhòla sus la populacion catalana. Pasmens, aquò menèt a una revolucion politica del govèrn catalan que se declarèt au costat del pòble e que finiguèt amb l’Independéncia de Catalonha en l’an 1641. bit.ly/2kanxlX

DE DIOXID DE CARBÒNI TRANSFORMAT EN LIQUID Una còla internacionala poguèt, fin finala, transformar dioxid de carbòni en liquid en tot utilizar d’electricitat. L’invencion, segon los pròpris cercaires, serà clau pendent lo futur mai pròche a l’ora de reciclar dioxid de carbòni e netejar l’atmosfèra, çò que poiriá èsser una solucion scientifica per la pollucion environamentala actuala. bit.ly/2kodeLn

MEDIEVALÒC.-Sèm la primièra revista occitana en lenga d'òc d'istòria medievala.

MEDIEVALÒC.-Sèm la primièra revista occitana en lenga d'òc d'istòria medievala.

Vos vòli confirmar que las noticias de Sapiéncia Occitana e Medievalòc son cada jorn publicadas aquí, en Mastodon, per ieu personalament, Christian Andreu, lo fondator d'aquelas revistas de sciéncia e istòria en occitan e pas per cap robòt. Tot çò que dison los autres son de messorguas.

Mostrar més
mastodont.cat, xarxa social pels catalans d'arreu.

Servidor en català per a la comunitat de llengua i cultura catalana d'arreu d'internet.