"ERA MAGNA CARTA, ERA PRUMÈRA CONSTITUCION", Aguesta setmana, en MEDIEVALÒC, era prumèra revista en occitan de PODCASTS bit.ly/2VeAGt5

L’OCCITÀNIA MEDIEVALA La descripcion sociologica de la societat occitana pendent l’edat medievala es sovent desbrembada. Coma o es lo fach de restacar pas un paisatge e una gènts que conformaràn una societat qu’aurà cèrtas caracteristicas que la faran desparièra d’autras, coma las que i aguèt mai al nòrd. Fins lo sègle X Occitània patissiá una fauta d’abitants grèva.
L’estudi sociologic a mai d’istoric d’aquela societat medievala... bit.ly/3mjYEyV

LEONARDO , INVENTOR E SCIENTIFIC Leonardo da Vinci foguèt un grand artista, mas tanben un grand scientific, amb d’idèas e d’invencions que s’avancèron fòrça a la siá epòca. Per Leonardo, èra pas valida l’especulacion scientifica sens experimentar, tan tipica del periòde medieval. Leonardo defendiá l’experiéncia dirècta, per descobrir los fenomèns de la natura e poder explicar lors mistèris amagats fins alavetz. bit.ly/39oOrhh

E LOS CROSATS S’ENGANÈRON… DE TÒCA En 1203, la capitala de l’Empèri Roman d’Orient èra conquistada, assautada e sacada. Pels arabis ? Pels turcomans ? Non pas. Pels crosats occidentals, que cambièron lor tòca de liurar Tèrra Santa per la mai pròcha e estrategicament aisida conquista d’aquela vila. L’episòdi se debanariá pendent la quatrena crosada, e aprés aquel episòdi las relacions demest Bizanci e lo Papat demorarián per totjorn trincadas e tras que luenhanas. bit.ly/3l4tKt6

CROSAMENT GENETIC SENS SÈXE La preséncia d’aperaquí un 2% d’ADN neandertalian dins lo genòma uman actual non african menèt de cercaires a estudiar se i aviá qualque escasença de crosament genetic entre espècias sens sèxe. Es çò qu’ara an descobèrt de cercaires de Niça segon d’informacions publicadas dins la revista numerica Nature. Segon aquel nòu estudi, i a un biais, fins a uèi desconegut, de crosament genetic d’ADN entre doas espécias sens relacion sexuala. bit.ly/367lrZm

QUI SIGUEC ER ÒME DE DENISOVA? Er òme de Denisova, tanben coneishut coma Homo altaiensis o encara Homo sapiens denisova ei ua espècia ominida descurbida en 2010 e que, maugrat qu’ara auem fòrça mès informacion, encara ei un mistèri. Eth hèt ei qu’era comunautat scientifica encara discutís se siguec ua espècia diferenta dera nòsta o ua variacion geografica mès. bit.ly/3mbexry

LO GECKO BLAU Lo gecko blau (Lygodactylus williamsi) es una espècia de reptil de mesura pichonèla de la familha dels Gekkonidae. Son endemics d’una redusida zòna de Tanzania e tanben es conegut pels noms de gecko nan turquesa , gecko nan de William o encara gecko blau electric. Aqueles animals son a l’ora d’ara en un seriós perilh d’escandilhament. bit.ly/39grjBp

LA JUPITÈR CAUDA La majoritat de las planetas demòran al meteis luòc dins la sieuna orbita. Mas pas totas. N’i a que migran d’un luòc a l’autre independentament de la sieuna orbita. Es aquò possible ? Òc, es un fach estonant mas scientificament demostrat. Es çò que se passa en çò de las nomenadas Jupitèrs caudas. N’i a pas dins lo Sistèma Solar mas poiriá èsser que Jupitèr truquèsse fa bilions d’ans contra Saturne en son camin vèrs lo Solelh. bit.ly/398X1jT

PODCAST DE MEDIEVALÒC.- Flavius Paulus es encara uèi plan discutit segon l’escòla istoriografica. Maugrat la negacion d’unes e autres – i a d’istorians franceses qu’an arribat dire encara uèi lo jorn que l’armada qu’èra a Narbona amb Paulus èra francesa ¡ – una vision mai clara del dux e rex orientalis dels territòris que lèu lèu serián Catalonha e Occitània comença a daissar d’èsser minoritària. bit.ly/2US85cQ

LO PRIMIÈR SENHOR DE FLORENÇA Cossimo di Giovanni di Medici (1389-1464), filh de Giovanni di Medici, atenguèt realizar plenament los sòns del sieu paire, e dempuèi Florença convertiguèt la siá familha en la protagonista de la politica e l’economia italianas de la Primièra Renaissença, mejançant l’espandiment del sieu negòci bancari, una evidenta pròva de l’inici de la decadéncia de la noblesa e del poder de la borgesiá mercantila. Del sieu paire eretèt, bit.ly/2US0ifm

FAUNA AFRICANA (6): LO FENNÈC Son nom a coma origina la paraula araba fanac, que vòl dire rainard. Dison los arabis qu’un fennèc jògue amb dos cans, se’n fòt de tres, fugís de quatre, es perseguit per cinc e per lo caçar cal n’aver sièis. Per ansin, es descrich aquel pichonèl canid del desèrt saharian, coma un predator tras que rapid, que caça de lèbres mai grossas qu’el meteis, que beu pas jamai d’aiga e qu’a la tuta jos la sabla del desèrt. bit.ly/2KAqLw9

LO PRINCE D’AQUITÀNIA La biografia d’Edoard de Woodstock, tanben conegut coma lo Prince Negre (1330-1376), Duc e Prince d’Aquitània, poiriá èsser considerada un exemple clar de çò qu’es ganhar la guèrra mas saber pas ganhar la patz. E la sieuna figura istorica, pr’amor de son caractèr, contunharà d’èsser polemica prèp de 650 ans aprés malgrat que lo cercaire Joseph Moisant donarà un pauc mai de lutz sus lo Prince e la sieuna epòca. bit.ly/3nHTfSC

DE FEMNAS CAÇAIRAS PREÏSTORICAS Ven d’arribar una nòva que poiriá cambiar prigondament lo vejaire qu’avèm sus las societats paleoliticas de caçaires-culheires. La descobèrta de la sepultura d’una femna caçaira que visquèt en Peró fa 9000 ans e una analisi del genre dels caçaires preïstorics en America demostrèt que las femnas formavan almens entre lo 30% e lo 50% dels individús que participavan als grops de caça de grands mamifèrs d’aquela epòca. bit.ly/2IH9ukj

TÒNHO CASTET : “HERGÈ ÈRE UN VISIONARI” Sapiéncia volec hèr ua entrevista damb Tònho Castet, des Paums, qu’a arrevirat es naui Tintin en aranés “Objectiu: Era Lua” e “Auem cauishigat ena Lua” e que ja se pòden crompar. Era associacion aranesa Es Paums, que contunhe eth sòn trabalh entara promocion e difusion der aranés, varianta occitana. Eth sòn trabalh non a jamès fin. bit.ly/2IMwa2s

LA SÈRP TIGRE AUSTRALIANA Andrés López.- La sèrp tigre es un rèptil del genre Notechis qu’aperten a la familha Elapidae, en tot èsser originària de las zònas meridionalas d’Austràlia e Tasmania, sustot d’espacis pròches a la còsta. La sèrp tigre australiana es considerada coma una de las mai verinosas de la planeta tota. bit.ly/2IGQm5s

LO 9en OBJÈCTE A un 9en objècte lo nòstre sistèma solar ? Un 9en objècte, perqué pas, mas quala es la sieuna natura ? Una planeta gasosa giganta, una Super Tèrra (una planeta rocassuda), un trauc negre pichon, un amàs d’astéroïdes,… ? bit.ly/2UuOCyX

Vaquí lo Podcast de la Revòlta del Duc Paulus, que se debanèt al sègle VII en Occitània e Catalonha. E escotatz tanben se volètz los autres podcasts de Medievalòc, la primièra Revista de Podcasts en Occitan ! bit.ly/32LUGYu

LA LENGA DE LA REVOLUCION Pendent la fin del sègle XVIII en Occitània (e en las províncias del Reialme de França amb lenga pròpria d’autras lengas), l’occitan èra la lenga parlada abitualament per la majoritat de la populacion. Amb lo començament de la Revolucion Francesa, quina posicion prendrián los revolucionaris davant la diversitat lingüistica? bit.ly/3kCw9e9

LA COMPANHIÁ CATALANA D’ITÀLIA (e 4) La pichonèla armada que demorèt en Ferrara pendent aquelas annadas foguèt formada per de catalans, mas que tanben i aviá d’aragoneses e de gascons. La causa seriá pas clara segon l’istoriana Ferrer i Mallol, car a l’epòca, en Itàlia sovent nomenavan gascons als catalans e catalans als gascons, benlèu pr’amor que parlavan una lenga plan semblanta. Lo quite papa Clement V, que foguèt gascon, foguèt tanben nomentat mai d’un còp catalan. bit.ly/3pvBQyj

Se prepausa una nòva teoria sus l’origina de la matèria escura

Après de decennis de discussion sens cap resulta definitiva, ara una còla internacionala de fisicians a bastida una nòva teoria sus la possibla origina de la matèria escura. A mai, l’an prepausada a la comunautat scientifica per entraïnar una longa e fruchosa discussion que poiriá menar, fin finala, a la tròba de la vertadièra origina d’aquel tipe de matèria que n’es facha una bona partida de l’Univèrs. bit.ly/36xDVB1

Mostra'n més
mastodont.cat, xarxa social pels catalans d'arreu.

Servidor social en català per a la comunitat de llengua i cultura catalanes d'arreu d'internet.